حرف‌هایم

راننده‌ی تاکسی می‌گفت: « آقا الان دیگه همه مسافرکش شدن.. همین ماشین جلویی رو نگاه! دیدی چه‌جوری سبقت گرفت؟! حتما جلوتر مسافر دیده داره میره قاپ‌ش بزنه!...»

استاد معماری می‌گفت: « بچه‌ها الان دیگه همه معمار شدن.. همین خانمی که الان تو اتاق آموزش نشسته رو دیدید؟! ایشونم احتمالا دانش‌جوی معماری بوده که به خاطر بی‌کاری شده کارمند دانش‌گاه!...»

فروشنده‌ی سوپر مارکت می‌گفت: « حاج آفا الان دیگه همه زدن تو کار سوپری.. همین فرش‌فروشی سر خیابونو دیده بودین؟! الان کلا تغییر شغل داده شده فروش‌گاه زنجیره‌ای، هرچند وقت یه بار تخفیف میذاره واسه مشتریا..»

 

 

نویسنده‌ی کتاب می‌گفت: « دوستان امروزِ روز هر کسی یه قلم دست‌شه داره می‌نویسه!.. همین سیاه‌لشگرای فیلما رو دیدید؟.. الان چندتاشونو می‌شناسم که متناشون تو اینستاگرام چندهزار تا لایک می‌خوره!...»

بن‌گاه‌دار املاک می‌گفت: « داداش تو این ده ساله که ما این‌جاییم، تعداد بن‌گاهیا سه برابر شده... همین اوس حمید معمارو دیده بودی که؟!... بیا ببین چه دفتر دستکی به هم  زده، شده بزرگ املاک‌داران حمید و شرکا!...»

خواننده‌ی ناشناس پاپ می‌گفت!: « آقا چرا هر کسی از مامان‌ش قهر می‌کنه میره خواننده میشه؟... همین فوت‌بالیسته که تازه بازنشسته شده... الان آلبوم داده بیرون، تازه داره مقدمات کنسرت‌ش رو هم آمده می‌کنه!...» 

داشتم به حرفای راننده و استاد و فروشنده و نویسنده و بن‌گاه‌دار و خواننده‌ی ناشناس فکر می‌کردم، و این‌که چرا همه فقط شغل خودشونو شغل می‌دونن، که یکهو این جمله به ذهن‌م رسید:

« الان دیگه همه یه وب‌لاگ دارن توش هرچی می‌خوان می‌نویسن.... همین پسره که تا دی‌روز پستای منو دنبال می‌کردو دیدی؟.... رفته واسه من بلاگ زده اون‌وقت بالاش نوشته وب‌لاگ نویسی شغل من است!»

ماهیِ بی‌رنگ معمولی داشت در دریا حرکت می‌کرد، بی آن‌که کسی متوجه‌ش بشود. آخَر او نامرئی بود و هیچ کدام از آب‌زیان دور و بر نمی‌توانستند ببینندش.

ماهیِ بی‌رنگِ معمولی  برای لحظه‌ای احساس کرد که سمتی از بدن‌ش با یک خط محدود شده و دیگر نامرئی نیست. در همین لحظه‌ها بود که همین حس را در سمت دیگر بدن‌‌ش داشت.

او از دو طرف محدود شده بود و حالا، همه‌ی آب‌زیان دو طرف دریا او را می‌دیدند. ماهیِ بی‌‌نگِ معمولی به یک آن جستی زد و از آن‌جا دور شد. بله، ماهی نامرئی ما در تور نقاش گیر کرده بود و حالا، بخشی از زندگی او در کاغذهای نقاش ادامه می‌یافت. 

ماهی، روزها و شب‌های زیادی است که برای آزادی از بند کاغذ دعا می‌کند. ای کاش نقاش تصویر او را پاک کند.

 

The-strange-fish-in-sea

 

سلام

قدیم‌تر آرام‌تر بودیم. آهسته‌تر راه می‌رفتیم و شمرده‌تر حرف می‌زدیم. جدید که شد همه چیز تند شد، آخر می‌گویند هر چه دنیا به پایان‌ش نزدیک‌تر شود، تمدن‌ها فشرده‌تر و تغییرات سریع‌تر خواهد بود...

قدیم‌تر اطلاعات همین‌جور روی زمین و هوا نریخته بود و ماها در دریای کلمات و تصاویر شنا نمی‌کردیم. آن قدیم‌ها روزمان را با دیجیتال‌ها شروع نمی‌کردیم و شب را به صفر و یک‌ها خوش‌باش نمی‌گفتیم. این جدیدترها که چرخ‌دنده‌ها چرخیدند، چرخیدند و چرخیدند و آن‌قدر دور خودشان زدند تا سرعت‌شان زیاد و از کنترل خارج شد، ما از آن حال جدا شدیم. حالا این‌قدر همه چیز سریع رخ می‌دهد که گاهی اخبار و حوادث و اطلاعات از تو جلو می‌زدنند، و تو می‌گویی اصلا بی‌خیال‌ش! بگذار این‌قدر بدوند تا از پا درآیند...

مسیر پرجزئیات

حالاها ما نیستیم که دنبال چیزها می‌رویم بل‌که چیزها هستند که ما را تعقیب می‌کنند. حالاها روزگار انتخاب است و انتخاب اصلح و ارجح نیازمند شناخت. تو اگر بخواهی یک کفش بخری سه پیام تبلیغاتی در پیامک‌هایت، پنج تا در ای‌میلت، شش تا در تلگرام، بیست و سه تا در اینستاگرام، دو تا در تلویزیون، ده‌ها سایت اینترنتی و کلی مغازه‌ی داخل خیابان انتظار انتخاب تو را می‌شکند. گذشت دوره‌ای که تو می‌فهمیدی که نیاز به کفش پیدا کرده‌ای و می‌گشتی به دنبال جایی که نیازت را برآورده کند و تو ذوق کنی که این روند ایجاد نیاز تا برآوردن‌ش را طی کرده‌ای. قدیم‌ترها تشنه می‌شدیم گاهی اما اکنون غرقه‌ایم. اکنون روزگاری است که آب از سرمان گذشته است و یک وجب و صد وجب‌ش برای‌مان توفیری نمی‌کند. آن‌قدر آب نطلبیده برای‌مان آورده‌اند که دیگر طعم شیرین تشنگی را فراموش کرده‌ایم. سیر نیاز تا غنا را نمی‌فهمیم و فقط بر صندلی‌ها نشسته، انتخاب می‌کنیم...

چه زیبا و عجیب، و چه بی‌خود گفت جلال‌الدین بلخی که آب کم جو... آب کم جو تشنگی آور به دست، تا بجوشد آب‌ت از بالا و پست.. بی‌خودی‌ش از این جهت است که فهمیده و عمل نشده و الا چه حرفی از این حکیمانه‌تر؟  

حالاها دوره‌ای است که آن‌قدر در کلاس درس و رسانه و در و دیوار به خوردت می‌دهند که از هرچه خوراک است سیر می‌شوی و هیچ‌گاه درنمی‌یابی که لذت گشتن و یافتن و پیدا کردن گم‌شده‌ها چگونه است. اگر در گذشته ابن‌سیناها، به محض یافتن کتاب‌خانه‌ای تا آخرین لغتی که در آن محدوده یافت می‌شده را از نظر می‌گذراندند، به خاطر کم‌تر دانستن نبوده است، آن‌ها استسقا داشته‌اند، استسقای علمی.

حالا دلم‌ می‌خواهد برای بعدترها که شاید باشم و شاید نباشم روزه بگیرم. روزه می‌گیرم که تشنه شوم، گشنه شوم و بی‌خواب. که لقمان به پسرش گفت با این سه کم‌بود، بیش‌ترین لذت را از آب و غذا و خواب خواهی برد...

 

 

صحبت‌م را با یک سوال آغاز می‌کنم. آیا جارو زدن خیابان‌ها کار بزرگ‌تری است یا ریاست جمهوری یک کشور را بر عهده داشتن؟ منشی بودن در یک اداره‌ی کوچک یا اختراع وسیله‌ای مانند تلفن؟ اصلا می‌شود برای کارها بزرگ و کوچکی تعریف کرد؟ اگر نمی‌شود پس چرا ما همیشه به دنبال گذر از کارهای به ظاهر کوچک فعلی‌مان به کارهایی بزرگ هستیم؟

مثلا اگر من با دوربین موبایل‌م از زندگی دو ساعته‌ی یک مورچه فیلم بگیرم کار بزرگی کرده‌ام، یا هنگامی که استیون اسپیلبرگ برایم دعوت‌نامه‌ی هم کاری بفرستد و در فیلم چندصد میلیون دلاری‌اش دستیار گارگردان باشم؟!!! اگر دقت کرده باشید یک سوال ابتدای متن به چندین سوال تبدیل شد و من زیر قولم زدم.

می‌خواهم بدانم که معیار بزرگی یک کار چیست. به درآمد آن، زمانی که برایش می‌گذاریم، به سر و صدا کردن‌ش، میزان تاثیرگذاری‌ش یا تعداد افرادی که آن را می‌بینند؟

من فکر می‌کنم گنگ بودن این معیار چالش‌های مهم و در عین حال مسخره‌ای را در جامعه‌ی ما به وجود آوده است. مثلا اگر دیده شدن را معیار بزرگی و اهمیت بگیریم، یک فوت‌بالیست بی‌سواد بی‌شخصیت می‌شود بزرگ‌ترین انسان روی زمین! کما این‌که شده است. این پارادوکس سخیف هنگامی گندش در می‌آید که آقای فوت‌بالیستِ نه‌چندان محترم خراب‌کاری می‌کند و اذهان عمومی مشوش می‌شود!

اگر سر و صدا کردن را معیار بزرگی کار بدانیم، دزد و قاچاف‌چی و مختَلِس (اختلاس کننده) بزرگ‌ترین‌های جمع مایند. همین چند وقت پیش بود که عالمی به نام آیت‌الله شجاعی به رحمت خدا رفت. فرهیختگانی که می‌شناختندش از بزرگی و حرف‌های عجیب او می‌گفتند،‌ حرف‌های بزرگی که در بی‌هیاهو بودن ایشان نشنیده ماند. حالا از همین جماعت بپرسید که نام پنج عالم دینی را بگو. سخیف‌ترین و مبتذل‌ترین‌ها را ردیف می‌کند، چرا که از او یک جک در گوشی‌شان شنیده‌اند..

 

بزرگ کیه؟

 

به نظر می‌آید که تغییر قالب‌های رسانه‌ای مفهوم «بزرگی» را دست‌خوش تغییر کرده است. مثلا اگر کسی را از تلویزیون ببینیم،‌ چون او را از یک قاب جدید و عجیب و غریب دیده‌ایم آن انسان برای‌مان خاص می‌شود. یا در  زمان‌های قبل‌تر اگر کسی کتابی چاپ می‌کرد، چون حرف‌های صوتی‌اش تبدیل به یک‌سری نوشته‌ی جالب شده بود یکهو بزرگ می‌شد. همین‌طور اگر یک نفر برود بالای منبر و برای هزاران نفر سخن‌رانی کند را مقایسه کنید با حالتی که او با تک تک افراد به طور مجزا صحبت می‌کند. اگر اول با فرد صحبت کند و بعد بالای منبر برود، افراد می‌خندند که فلانی را نگاه! حالا برای ما سخن‌ران شده! اما اگر اول سخن‌رانی کند بعد به صحبت انفرادی برسد، افراد دست و پاشان می‌لرزد که ما با فلانی هم‌کلام شده‌ایم! همانی که هزاران نفر پای منبرش می‌نشستند..

همه‌ی این‌ها هنگامی به ذهنم رسید که خودم بین کارهایم بزرگی و کوچکی قائل شدم. نوشتن یک متن که گاهی آن را فقط خود و خدایم می‌بینیم و متنی که قرار بود برای کارگردانان و متخصصان سینما و تلویزیون بنویسم! این هر دو یک کار است،‌ فقط مخاطبان‌ش و شناخته و ناشناخته بودن‌شان با هم تفاوت دارند. حالا من می‌توانم بین این دو مقایسه کنم که کدام‌یک بزرگ و کدام کوچک است؟ فکر می‌کنم که این‌ها به میزان ایمان افراد و درک‌شان از دنیا برمی‌گردد. چه بسا دانه ریختن برای یک گنجشک که دنیایی بیرزد و چه بسیار بذل و بخشش‌هایی که ارزنی نیرزد،‌ چرا که حتی نتانیاهو هم بر علیه تروریسم راه‌پیمایی می‌کند!

دوستانی که متن رو کامل فهمیدن کامنت بذارن تا جوایز رو براشون ارسال کنیم.